Kiedy przycinać pelargonie?Odpowiednie przycinanie sprawia, że pelargonie kwitną obficie.

Przycinanie pelargonii – najważniejsze rzeczy, które warto wiedzieć 

Po zimowaniu warto przyciąć pelargonie wiosną, aby pobudzić je do nowego wzrostu. Latem nie trzeba ich przycinać – wystarczy usuwać przekwitłe kwiaty. Wyjątki są dwa: gdy chcesz zmniejszyć zapotrzebowanie roślin na wodę podczas dłuższej nieobecności lub pobudzić je do bujniejszego wzrostu. Jesienią należy mocno przyciąć pędy, aby przygotować te długowieczne, letnie rośliny do zimowania. 

Nie tyle ważny jest sam termin w kalendarzu, ile to, czy roślina ma rosnąć, kwitnąć obficie, czy oszczędzać energię. 

Spis treści 

• Kiedy przycinać pelargonie: przegląd najważniejszych informacji 
• Jak prawidłowo przycinać pelargonie 
• Przycinamy wiosną – czy na pewno? 
• Przycinanie pelargonii latem: dlaczego lepiej usuwać przekwitłe kwiaty 
• Przycinamy jesienią = przygotowanie do zimy 
• Dlaczego zimowanie pelargonii jest korzystne 
• Przycinanie pobudza roślinę do bujniejszego wzrostu – naukowe wyjaśnienie 
• Co się dzieje, jeśli nie przycinamy 
• Najczęściej zadawane pytania dotyczące przycinania pelargonii 
• Słowniczek: ważne pojęcia 

Jak prawidłowo przycinać pelargonie 

Przycinaj tuż nad węzłem liściowym – to właśnie tam znajdują się pąki, z których wyrastają nowe pędy. Nie należy przycinać pędu w środkowej części „pustej” łodygi, ponieważ pędy po przycięciu wyschną. Podczas przycinania usuń także wszystkie martwe, słabe lub uszkodzone części, żeby roślina mogła skupić energię na zdrowych pędach.
Po przycinaniu ustaw pelargonię w jasnym miejscu i podlewaj oszczędnie. Poczekaj z nawożeniem aż pojawią się nowe pędy.

Do cięcia używaj ostrego i czystego narzędzia. Tępe nożyczki lub nóż zgniatają pędy, a uszkodzenia goją się źle i sprzyjają chorobom. 
Przycinasz kilka roślin? W takim przypadku po każdej roślinie przetrzyj ostrze alkoholem o stężeniu 70%, aby mieć pewność, że nie przeniesiesz żadnych chorób – to rada, z której korzystają profesjonaliści. 

Przycinamy wiosną – czy na pewno? 

To, czy pelargonia wymaga przycinania wiosną, zależy od tego, czy jest nowo zakupiona, czy przezimowana. Pelargonie świeżo kupione nie wymagają przycinania. Są uprawiane w taki sposób, aby rosnąć kompaktowo i mieć dobrze rozwiniętą strukturę pędów. Przycinanie w tym przypadku tylko opóźniłoby kwitnienie. 
Pelargonie pochodzące od europejskich producentów słyną z jakości, zdrowia i pewnego wzrostu. Wystarczy je prawidłowo posadzić w ciepłym, słonecznym miejscu i regularnie podlewać.  

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku pelargonii po zimowaniu. Czasami wytwarzają długie, cienkie pędy i mogą rosnąć nierównomiernie. Pod koniec lutego lub na początku marca przytnij je do około 10–15 cm. 
Przycinaj tuż nad węzłem liściowym i całkowicie usuń wszystkie martwe, słabe pędy oraz te, które się krzyżują. Dzięki temu rośliny wykształcą mocne, nowe pędy. 
Po przycinaniu ustaw pelargonie w jaśniejszym i cieplejszym miejscu i podlewaj oszczędnie. Nawożenie rozpocznij dopiero, gdy rośliny znów zaczną wypuszczać nowe pędy. 

Pelargonie od lat dodają uroku letnim balkonom i tarasom w Europie.  

Prosta zasada: nowe rośliny zostaw w spokoju, a te przezimowane przycinaj wiosną.

Przycinanie pelargonii latem: dlaczego lepiej jest usuwać przekwitłe kwiaty

Pelargonie występują w szerokiej gamie kolorów i kształtów, od prostych po efektowne, więc każdy znajdzie coś dla siebie. Latem pozwól im kwitnąć i unikaj przycinania. Po przycięciu roślina utworzy nowe pędy, na których dopiero później pojawią się kwiaty. Zamiast tego po prostu usuń przekwitłe kwiaty z ulubionych odmian rabatowych lub zwisających.

Wskazówka: Pelargonie świetnie nadają się na kwiaty cięte do letnich bukietów. Przycinanie pędów w tym celu dodatkowo pobudza kwitnienie.

Czym jest usuwanie przekwitłych kwiatów?

Usuwanie przekwitłych kwiatów (ogławianie) to prosty zabieg pielęgnacyjny, polegający na usuwaniu pojedynczych, więdnących kwiatów z kwiatostanu lub odłamywaniu całych główek wraz z pędem, odcinając łodygę w kierunku przeciwnym do wzrostu.
Dlaczego warto usuwać przekwitłe kwiaty?
Pelargonia z przekwitłych kwiatów chce wytworzyć nasiona. Gdy je wytworzy, „uznaje zadanie za wykonane” i przestaje kwitnąć. Usuwając zwiędłe kwiaty, „oszukujesz” roślinę, sprawiając, że myśli, iż nadal musi wytwarzać nasiona – w efekcie tworzy kolejne kwiaty.
Usuwanie przekwitłych kwiatów jest szczególnie ważne w przypadku odmian pełnokwiatowych, ponieważ ich duże kwiaty łatwiej gniją w deszczową pogodę. Natomiast pelargonie zwisające, samooczyszczające się – najpopularniejsza odmiana to „Ville de Paris” – same zrzucają przekwitłe kwiaty.
Letnie przycinanie jest potrzebne tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy pojedyncze pędy wyrosły nierówno lub zostały osłabione przez upały. W takim przypadku przytnij je delikatnie. Pamiętaj, że zawsze wydłuża to przerwę w kwitnieniu.

Uwaga: przy usuwaniu przekwitłych kwiatów pelargonii ważne jest, aby usuwać całą główkę wraz z łodygą – nie tylko zwiędłe płatki.

Pelargonie królewskie dobrze reagują na mocniejsze przycinanie.

Wyjątek potwierdza regułę: Po kwitnieniu pelargonie królewskie (Pelargonium grandiflorum) wymagają mocniejszego przycięcia, aby wypuściły nowe pędy i ponownie zakwitły w środku lata.

Wyjątkowa sytuacja: przycinanie przed wakacjami

Wybierasz się na wakacje i nie ma kto podlewać Twoich roślin? W takim przypadku warto wcześniej przyciąć ukochane pelargonie – razem z kwiatami. Rośliny z mniejszą ilością liści i kwiatów zużywają mniej wody. Dzięki temu przetrwają dni bez podlewania, a po Twoim powrocie łatwiej wypuszczą świeże pędy. Jeśli tego nie zrobisz, po powrocie będziesz musiał usuwać mnóstwo przekwitłych kwiatów.

Przycinanie jesienią = przygotowanie do zimy

Pelargonie to rośliny długowieczne, które przy odpowiedniej pielęgnacji mogą rosnąć i kwitnąć przez wiele lat. Jeśli chcesz, aby zakwitły ponownie, możesz je przezimować. W tym celu należy przyciąć je jesienią. Najlepszy moment to czas, gdy noce stają się chłodniejsze, a wzrost roślin zwalnia. Cięcie wykonaj przed pierwszym przymrozkiem.
Przytnij pędy na długość około 10–15 cm tuż nad węzłem liściowym. Całkowicie usuń wszystkie martwe, słabe lub krzyżujące się pędy. Usuń też wszystkie kwiaty i pąki. Dzięki temu roślina nie będzie zużywać energii na kwitnienie. Mniejsza objętość liści sprawia, że pelargonie w doniczkach łatwiej przetrwają zimę.
Po przycięciu ustaw rośliny w chłodnym miejscu o temperaturze 5–10°C, np. w garażu lub na chłodnej klatce schodowej. Ważne: nie stawiaj ich w zbyt ciepłym miejscu, bo przedwcześnie zaczną wypuszczać pędy. Podlewaj oszczędnie (tylko tyle, aby nie wyschły) i nie nawoź w okresie zimowania.

Dlaczego zimowanie pelargonii jest korzystne dla środowiska

• Przeciwko „jednorazowym” roślinom: pelargonie przy odpowiedniej pielęgnacji będą cieszyć kwiatami przez wiele sezonów.
• Oszczędza zasoby – mniej plastiku i transportu, gdy pielęgnujesz swoje pelargonie przez lata.
• Rośliny z charakterem: pelargonie pachnące (np. Pelargonium graveolens) z każdym rokiem stają się coraz ciekawsze – rozwijają unikalne formy wzrostu i intensywniejszy zapach. Dzięki temu powstają niepowtarzalne rośliny o charakterystycznym wyglądzie, co szczególnie doceniają kolekcjonerzy.

Przycinanie pobudza pelargonie do bujniejszego wzrostu – naukowe wyjaśnienie.

Przycinanie wierzchołka pędu sprawia, że pelargonia rośnie bardziej krzaczasto. Dlaczego? Dzieje się tak dzięki zjawisku zwanym „dominacją wierzchołkową”. Polega ono na tym, że stożek wzrostu głównej łodygi (wierzchołek) hamuje rozwój pąków bocznych. Za ten proces odpowiada hormon roślinny – auksyna, produkowana w wierzchołku pędu. Pobudza ona wzrost głównego pędu w górę, jednocześnie hamując rozwój pędów bocznych.

Gdy wierzchołek pędu zostanie usunięty, brak jest także hamującego wpływu auksyny. Wówczas inne substancje wzrostu, przede wszystkim cytokininy, mogą pobudzić pąki boczne do rozwoju, a roślina zaczyna się rozkrzewiać. Na nowych pędach powstają kolejne pąki kwiatowe. Im więcej pędów, tym więcej kwiatów.

To samo dotyczy pelargonii zwisających (Pelargonium peltatum) – z jedną różnicą: nowe pędy boczne nie rosną w górę, lecz zwisają w dół. Im więcej rozgałęzień, tym więcej zwisających pędów.

Co się dzieje, gdy nie przycinamy

Świeżo zakupionych pelargonii nie trzeba przycinać. Brak cięcia nie zaszkodzi też roślinom po zimowaniu, ale wiosną będą wytwarzać długie, cienkie pędy zamiast krzaczastych i zwartych. Nieprzycięte pelargonie potrzebują więc więcej miejsca podczas zimowania. Dodatkowo gęste liście mogą zatrzymywać wilgoć, co sprzyja rozwojowi szarej pleśni (Botrytis cinerea).

Przycinanie pelargonii – najczęstsze pytania

Czy można przycinać pelargonie podczas kwitnienia?
Można, ale nie warto. Latem lepiej ograniczyć się do usuwania przekwitłych kwiatów. Mocne cięcie w czasie kwitnienia powoduje przerwę w kwitnieniu.
Czy dotyczy to także pelargonii zwisających?
Zasadniczo tak. Tutaj też obowiązuje ta sama zasada: latem usuwaj przekwitłe kwiaty, a wiosną i jesienią przycinaj selektywnie, jeśli rośliny będą przezimowane.
Czy muszę przycinać pelargonie co roku?
Nie. Świeżo zakupione pelargonie nie wymagają cięcia na wiosnę. Przycinanie jest uzasadnione tylko wtedy, gdy chcesz przezimować swoje rośliny.
Co zrobić ze ściętymi pędami?
Zdrowe pędy możesz kompostować. Te chore lub spleśniałe wyrzuć do odpadów zmieszanych. Z mocnych, co najmniej 10 cm pędów możesz pobrać sadzonki i je ukorzenić.

Słowniczek ważne pojęcia

Dominacja wierzchołkowa
Wierzchołek pędu kontroluje wzrost rośliny. Dopóki pozostaje nienaruszony, pędy boczne rosną wolniej. Po jego usunięciu roślina zaczyna się rozgałęziać.

Auksyna
Hormon roślinny obecny we wierzchołku pędu. Pobudza wzrost wydłużeniowy komórek (elongację) oraz hamuje rozwój pędów bocznych.

Ogławianie
To proces usuwania przekwitłych kwiatów razem z całą łodygą. Dzięki temu roślina nie wytwarza nasion i chętniej wypuszcza nowe kwiaty. W praktyce często oznacza to też usuwanie martwych liści.

Węzeł liściowy, łodygowy (Nodium)
Zgrubiałe miejsce na łodydze rośliny, z którego wyrastają liście, pąki pachwinowe, kwiaty oraz pędy boczne.

Kwiatostan (ang. inflorescence)
Kilka kwiatów rosnących razem na łodydze (pędzie). W przypadku pelargonii kwiatostan nazywany jest baldaszkowatym.

Cytokininy
Są to hormony wzrostu, które sprzyjają rozwojowi pędów bocznych. Wywierają one swoje działanie niezależnie od hamującej auksyny obecnej w wierzchołku pędu.

Przycinanie
Jest to celowe cięcie pędów w celu kontrolowania wzrostu i rozgałęziania. W przeciwieństwie do usuwania przekwitłych kwiatów, przycinane są również zielone, zdrowe pędy.

Tworzenie nasion/zawiązywanie nasion
Proces, w którym roślina tworzy nasiona po kwitnieniu. Jest to proces energochłonny, który może spowolnić kolejne kwitnienie.

Pęd boczny
Pęd wyrastający z punktu pączkowania w węźle liścia. Zapewnia krzaczasty wzrost.

Pęd
Łodyga z liśćmi i pąkami. Wzrost na długość odbywa się na szczycie dzięki stożkowi wzrostu ukrytemu w pąku wierzchołkowym.

Zimowanie
Praktyka polegająca na chronieniu pelargonii przed mrozem przez całą zimę. Jest to skuteczniejsze, jeśli najpierw przycina się roślinę.

Wzrost wegetatywny
Wzrost liści i łodyg (nie kwiatów). Po przycięciu roślina najpierw odbudowuje masę liściową.